YDS Çeviri Soruları: İngilizce–Türkçe ve Türkçe–İngilizce Çözüm Yöntemi

Bu soru tipi sınavda nerede?

YDS’de çeviri soruları 37–42. sorulardır ve iki gruba ayrılır: 37–39. sorularda İngilizce bir cümlenin en doğru Türkçe karşılığı, 40–42. sorularda Türkçe bir cümlenin en doğru İngilizce karşılığı istenir. YÖKDİL sınavında çevirinin ağırlığı iki katıdır: 42–47. sorular İngilizceden Türkçeye, 48–53. sorular Türkçeden İngilizceye olmak üzere 12 soru vardır ve cümleler adayın alanından seçilir.

Ne ölçer?

Çeviri soruları, cümlenin yapısını (ana cümle–yan cümle ilişkisi, zaman, kip, çatı) ve anlamını eksiksiz aktarabilmeyi ölçer. Seçenekler genellikle aynı sözcükleri kullanır; fark kimin neyi yaptığında, eylemin zamanında ya da iki cümle arasındaki bağlantının türündedir. Bu yüzden doğru seçenek en güzel Türkçeye sahip olan değil, kaynak cümledeki bilgiyi eksiksiz ve fazlasız taşıyan seçenektir.

İki dil arasındaki bir yapı farkı işinizi kolaylaştırır: İngilizcede ana yüklem cümlenin başına yakın, Türkçede ise genellikle sonundadır. İngilizceden Türkçeye sorularda önce seçeneklerin son sözcüklerine bakarak ana yüklemi ve zamanı karşılaştırmak hızlı bir eleme sağlar.

YDS çeviri soruları için adım adım çözüm stratejisi

1. Kaynak cümlenin ana yüklemini bulun. Uzun bir cümlede çekimli ana fiil tektir; which, that, who ile başlayan yan cümlelerin fiilleri ana yüklem değildir.
2. Zamanı, kipi ve çatıyı belirleyin. Ana yüklem geçmiş mi, geniş mi, gelecek mi? may, must, should gibi bir modal var mı? Cümle edilgen mi?
3. Seçeneklerin yüklemlerini karşılaştırın. İngilizceden Türkçeye sorularda seçeneklerin sonuna bakın; zamanı ya da kipi uymayanları hemen eleyin.
4. Bağlacın karşılığını kontrol edin. although “-e rağmen / -se de”, because “çünkü / -dığı için”, unless “-medikçe”, whereas “oysa / -ken” karşılığını bulmalıdır.
5. Özneyi ve nesneyi eşleştirin. Eylemi kimin yaptığını ve kimin etkilendiğini kontrol edin; çeldiriciler özne ile nesneyi ya da ana cümle ile yan cümleyi yer değiştirir.
6. Eksik ya da fazla bilgi arayın. only, almost, most, some gibi niceleyiciler ve sıfatlar doğru seçenekte birebir karşılık bulmalıdır.

En sık yapılan hatalar ve tuzaklar

• İki ana cümleyi sıfat cümlesine dönüştüren seçenek: Kaynakta “X oldu ve Y’ye yol açtı” denirken çeldiricide “Y’ye yol açan X” denir. Anlam yakın görünür, ama vurgu ve yapı değişmiştir.
• Ana ve yan yüklemin yer değiştirmesi: Kaynakta yan cümlede olan bilgi, seçenekte ana cümleye taşınır. Ana yüklemi baştan belirlemek bu tuzağı önler.
• Bağlacın nüansını kaçırmak: while hem “-ken” hem “oysa”, since hem “-den beri” hem “çünkü” anlamına gelir. Hangisinin kastedildiğini cümlenin geri kalanı gösterir.
• Niceleyici ve derece değişikliği: most yerine all, may yerine will, rarely yerine never kullanan seçenekler küçük ama belirleyici farklar taşır.
• Akıcılığa göre seçmek: Türkçesi en doğal görünen seçenek bazen kaynakta olmayan bir bilgi ekler. Doğruluk, akıcılıktan önce gelir.

Örnek soru ve çözümü

Aşağıdaki İngilizceden Türkçeye soru, yds.digital tarafından ÖSYM soru biçimine uygun olarak yazılmış özgün bir örnektir; gerçek bir sınav sorusu değildir.

Although many people believe that bats are blind, all bat species can see, and many of them also use echolocation to hunt in the dark.

A) Birçok insan yarasaların kör olduğuna inandığı için birçok yarasa türü karanlıkta avlanmak için ekolokasyon kullanır.
B) Birçok insan yarasaların kör olduğuna inansa da tüm yarasa türleri görebilir ve bunların birçoğu karanlıkta avlanmak için ekolokasyon da kullanır.
C) Birçok insanın inandığının aksine yarasaların yalnızca bazı türleri görebilir ve bu türler karanlıkta avlanmak için ekolokasyon kullanmaz.
D) Yarasaların birçoğu karanlıkta avlanmak için ekolokasyon kullandığından birçok insan tüm yarasa türlerinin kör olduğuna inanır.
E) Birçok insan yarasaların kör olduğuna inansa da tüm yarasa türleri karanlıkta avlanmak için görme yerine ekolokasyon kullanır.

Doğru cevap: B

Kaynak cümlede iki bilgi vardır: tüm yarasa türleri görebilir ve birçoğu ayrıca ekolokasyon kullanır. Bu bilgiler although bağlacıyla “insanların inancına rağmen” zıtlığına bağlanır. B seçeneği bağlacı (“-se de”), niceleyicileri (all → “tüm”, many → “birçoğu”) ve also sözcüğünü (“da”) eksiksiz aktarır.

Süre yönetimi

Çeviri, yöntemi bilen aday için hızlı çözülen bir bölümdür; YDS’deki 6 soruya yaklaşık 12 dakika, yani soru başına 2 dakika ayırmanızı öneririz. Bazı sınav planlarında çeviriye 25–30 dakika ayrıldığı görülür. Ancak 6 soru için bu, soru başına 4–5 dakika demektir ve okuma bölümünden zaman çalar. Yüklem ve bağlaç kontrolüyle ilk 30 saniyede iki üç seçeneği eleyip kalan seçenekleri sözcük sözcük karşılaştırmak en verimli yoldur. YÖKDİL’de çeviri 12 soru olduğundan bu bölüm için yaklaşık 24 dakika planlayın; YÖKDİL’de okuma sorusunun daha az olması (15 soru) bu süreyi karşılar.

Nasıl çalışmalı?

• Uzun cümleleri parçalarına ayırma alıştırması yapın. Okuduğunuz akademik cümlelerde ana yüklemi, yan cümleleri ve bağlaçları işaretleyin. Bu beceri çeviri kadar yakın anlamlı cümle sorularında da işe yarar.
• Bağlaçların Türkçe karşılıklarını tablo hâlinde çıkarın. Özellikle iki anlamlı bağlaçları (while, since, as) ve isim alan bağlayıcıların karşılıklarını (due to → “-den dolayı”, despite → “-e rağmen”) birlikte çalışın. YDS bağlaçları sayfası bu açıdan iyi bir başlangıçtır.
• Zaman ve kip eşleşmelerini öğrenin. present perfect yapısının Türkçede çoğu zaman “-di / -miştir”, used to yapısının “-erdi”, may have done yapısının “-miş olabilir” ile karşılandığını örneklerle çalışın.
• Her yanlışta çeldiricinin hilesini adlandırın. “Özne değişmiş”, “zaman değişmiş”, “bilgi eksik” gibi etiketler kullanın; birkaç denemeden sonra çeldiricilerin aynı kalıpları tekrarladığını görürsünüz.
• Her iki yönü de çalışın. Türkçeden İngilizceye sorular, İngilizce dil bilgisi bilginizi daha doğrudan sınar; yalnızca İngilizceden Türkçeye yöne alışmak yeterli olmaz.
• YÖKDİL adayıysanız alan terimlerini çalışın. Fen, Sağlık ya da Sosyal alanındaki temel terimlerin Türkçe karşılıklarını bilmek, 12 soruluk çeviri bölümünde ciddi zaman kazandırır.