YDS Cümle Tamamlama: Bağlaç Odaklı Çözüm Yöntemi ve Örnek
Kısa cevap
YDS cümle tamamlama soruları 27–36. sorulardır (10 soru); YÖKDİL’de 31–41 (11 soru). İncelediğimiz 60 YDS sorusunda boşluk 50 soruda cümlenin sonunda, 10 soruda başındaydı ve neredeyse tamamı zıtlık, neden, koşul, amaç ya da sonuç bağlacına dayanıyordu. Bu bölüme yaklaşık 17 dakika ayırmanızı öneririz.
- YDS: 27–36 (10 soru); YÖKDİL: 31–41 (11 soru)
- 60 soruluk sayımda boşluk 50 soruda sonda, 10 soruda başta
- Bağlaç cevaplarının yaklaşık %42’si neden–sonuç, %40’ı zıtlık
- Önerilen süre: yaklaşık 17 dakika (soru başına ~1 dk 40 sn)
Bu soru tipi sınavda nerede?
YDS’de cümle tamamlama 27–36. sorulardır ve cloze test bölümünün hemen ardından gelir. YÖKDİL’de bu bölüm 31–41. sorulardır ve 11 soru içerir; cümleler adayın alanından seçilir. Her soruda bir cümlenin bir yarısı verilir, eksik yarısı beş seçenek arasından seçilir.
2018–2021 arası altı YDS kitapçığındaki 60 cümle tamamlama sorusunu tek tek incelediğimizde şu tablo ortaya çıktı:
| Özellik | Sayım (60 soru) |
|---|---|
| Boşluk cümlenin sonunda | 50 |
| Boşluk cümlenin başında | 10 |
| Zarf cümlesi bağlacına dayanan soru | Neredeyse tamamı |
Bağlaç içeren doğru cevaplar üzerine yaptığımız ayrı sayımda (48 cevap) ilişkilerin yaklaşık %42’si neden–sonuç, %40’ı zıtlık–taviz, %6’sı ekleme, %4’ü alternatif, %4’ü koşul ve %2’si zaman bildiriyordu. Yani bağlaç cevaplarının yaklaşık beşte dördü ya “çünkü / bu yüzden” ya da “-e rağmen / oysa” ilişkisi kurar.
Ne ölçer?
Cümle tamamlama, iki yan cümle arasındaki mantıksal ilişkiyi kurma becerisini ölçer. Kökteki bağlaç (although, because, unless, so that gibi) eksik yarının hangi yönde olması gerektiğini belirler; zaman uyumu ve özne sürekliliği ise seçenekleri daraltır.
Bu bölümde ÖSYM’nin kolay ipuçlarını azalttığı da belgelenmiştir. Aşkaroğlu’nun (2014) karşılaştırmasında kök ile doğru cevap arasında zamir tekrarı bulunan soru sayısı ÜDS 2012’de 10 sorunun 8’iyken YDS 2013’te 10’da 2’ye düşmüştür. Bu yüzden it ya da they gibi bir zamirin eşleşmesine bakarak cevap vermek artık güvenilir bir yöntem değildir; anlam ilişkisini kurmak gerekir.
YDS cümle tamamlama için adım adım çözüm stratejisi
- Bağlacı bulun ve sınıflandırın. Verilen yarıdaki bağlaç zıtlık (although, even though, while, whereas), neden (because, since, as), koşul (unless, provided that, only if), amaç (so that, in order that) ya da sonuç (so…that, such…that) bildiriyor olabilir.
- Yönü belirleyin. Zıtlık bağlaçlarında iki yarı birbirine ters düşmelidir: verilen yarı olumluysa eksik yarı olumsuz ya da beklenmedik bir durum içerir. Neden ve sonuç bağlaçlarında iki yarı aynı yönde ilerler.
- Eksik yarıyı kendi cümlenizle tahmin edin. Seçeneklere bakmadan önce Türkçe kısa bir tamamlama kurun: “…ama uzun vadeli etkisi bilinmiyor” gibi.
- Zaman uyumunu kontrol edin. Özellikle by the time, until, since, as soon as gibi zaman bağlaçlarında iki yarının zamanları birbirine uymalıdır.
- Yapıyı kontrol edin. Kökte bir yan cümle bağlacı varsa eksik yarı genellikle bağlaçsız bir ana cümledir; kökte bağlaç yoksa doğru seçenek çoğu zaman bir bağlaçla başlar.
- Seçtiğiniz cevabı yerine koyup cümleyi baştan okuyun. Cümle hem dilbilgisel hem mantıksal olarak tam olmalıdır.
En sık yapılan hatalar ve tuzaklar
- Konusu doğru, mantığı yanlış seçenek: Çeldiricilerin çoğu aynı konudan bahseder ve tek başına doğru bir bilgi içerir, ancak bağlacın kurduğu ilişkiye uymaz. Konu eşleşmesi tek başına yeterli değildir.
- Zıtlık bağlacında yön hatası: although ile başlayan bir kökte verilen yarıyı destekleyen bir seçeneği işaretlemek en yaygın hatadır. Zıtlık bağlacı “beklenenin tersini” ister.
- Zamir eşleşmesine güvenmek: Kökte geçen bir ismi it ile devam ettiren seçenek cazip görünür, ama zamir tekrarı artık nadiren cevabı belirler.
- Çift bağlaç hatası: Kök Although ile başlıyorsa, but ya da because ile başlayan bir seçenek eklendiğinde ortaya ana cümlesi olmayan, hatalı bir cümle çıkar.
- Zaman bağlaçlarını gözden kaçırmak: by the time bağlacı geçmiş zamanla kullanıldığında ana cümle genellikle past perfect, geniş zamanla kullanıldığında future perfect ister. Bu ayrıntı tek başına iki üç seçeneği eler.
Örnek soru ve çözümü
Aşağıdaki soru, yds.digital tarafından ÖSYM soru biçimine uygun olarak yazılmış özgün bir örnektir; gerçek bir sınav sorusu değildir.
Although the new treatment reduced symptoms in most patients during the trial, ----.
A) doctors had been hoping for such a treatment for many years
B) its long-term effects on the heart are still unclear
C) it was approved by health authorities soon afterwards
D) because it was cheaper than the existing medicines
E) the patients taking part were selected from several hospitals
Doğru cevap: B
Kökteki although bağlacı zıtlık kurar. Bu yüzden eksik yarı, “tedavi belirtileri azalttı” bilgisinin tersine, olumsuz ya da beklenmedik bir durum bildirmelidir.
| Seçenek | Değerlendirme |
|---|---|
| A) | Doktorların uzun süredir böyle bir tedavi beklemesi, belirtilerin azalmasıyla çelişmez; zıtlık kurulmaz. |
| B) | Doğru. “Yeni tedavi denemede hastaların çoğunda belirtileri azaltmış olsa da kalp üzerindeki uzun vadeli etkileri hâlâ belirsiz.” Bağlacın gerektirdiği zıtlık kurulur. |
| C) | Onaylanma, olumlu sonucun doğal devamıdır; bu ilişki although değil, because ya da as a result gerektirirdi. |
| D) | Bağlaçla başlar; although bağlaçlı bir köke ikinci bir yan cümle eklenince cümlenin ana cümlesi kalmaz. |
| E) | Hastaların nasıl seçildiği yalnızca konuyla ilgili bir ayrıntıdır; tedavinin etkisiyle zıtlık oluşturmaz. |
Süre yönetimi
Cümle tamamlama bölümüne yaklaşık 17 dakika, yani soru başına 1 dakika 40 saniye civarı ayırmanızı öneririz. Bu bölümde zaman çoğunlukla uzun seçenekleri tek tek okurken harcanır. Önce bağlacı ve yönü belirleyip seçenekleri bu filtreyle taramak süreyi belirgin biçimde kısaltır. Yaygın sınav planlarında cloze ve cümle tamamlama birlikte 35–40 dakikalık bir blok olarak görülür; önerdiğimiz 18 + 17 dakika bu aralığın alt sınırına denk gelir. İki seçenek arasında 30 saniyeden fazla kararsız kalırsanız birini işaretleyip devam edin ve sınav sonunda dönün. YÖKDİL’de 11 soru için yaklaşık 19 dakika ayırabilirsiniz.
Nasıl çalışmalı?
- Zarf cümlesi bağlaçlarını anlam gruplarıyla öğrenin. Zıtlık, neden, koşul, amaç ve sonuç gruplarını ayrı listelerde tutun ve her bağlaç için bir örnek cümle yazın. Gruplanmış liste için YDS bağlaçları sayfasına bakın.
- “Yön” alıştırması yapın. Okuduğunuz cümlelerdeki bağlacı kapatıp iki yarının aynı yönde mi, zıt yönde mi ilerlediğini söyleyin; sonra bağlacı açıp kontrol edin.
- Zaman uyumunu tekrar edin. by the time, until, since, as soon as gibi bağlaçların hangi zamanlarla kullanıldığını dil bilgisi soruları sayfasındaki çerçeveyle çalışın.
- Çeldiricilerin neden yanlış olduğunu yazın. Doğru cevabı bulmak yetmez; her yanlış seçeneğin hangi kuralı bozduğunu (yön, yapı, zaman, konu dışı bilgi) not etmek sınavdaki eleme hızınızı artırır.
- Cloze ile birlikte çalışın. Cloze bölümündeki bağlaç boşlukları ve cümle tamamlama aynı bilgiyi ister; iki bölümü aynı çalışma oturumunda çözmek bağlaç bilgisini pekiştirir.
Sık sorulan sorular
YDS’de kaç cümle tamamlama sorusu var?
YDS’de 10 cümle tamamlama sorusu vardır (27–36. sorular). YÖKDİL’de bu sayı 11’dir (31–41. sorular).
Cümle tamamlama sorularında en önemli ipucu nedir?
Kökteki bağlaçtır. İncelediğimiz 60 YDS sorusunun neredeyse tamamı zıtlık, neden, koşul, amaç ya da sonuç bildiren bir bağlaç üzerine kuruluydu; bağlacın kurduğu ilişkiyi bulmak seçeneklerin çoğunu eler.
Cümle tamamlamada zamir eşleştirme işe yarar mı?
Eskisi kadar değil. Aşkaroğlu’nun (2014) karşılaştırmasında kök ile doğru cevap arasındaki zamir tekrarı ÜDS 2012’de 10 sorunun 8’inde, YDS 2013’te ise yalnızca 2’sinde görülmüştür; cevabı anlam ilişkisi belirler.
Cümle tamamlamaya ne kadar süre ayırmalıyım?
YDS’de 10 soru için yaklaşık 17 dakika, YÖKDİL’de 11 soru için yaklaşık 19 dakika önerilir. Bir soruda 30 saniye kararsız kaldığınızda işaretleyip geçmek süreyi korur.