YDS Okuma Soruları: Paragraf Soru Türleri, Taktikler ve Örnek

Bu soru tipi sınavda nerede?

YDS’de okuma soruları 43–62. sorulardır: 5 ayrı paragraf ve her paragrafa bağlı 4 soru vardır. Okuma, 20 soruyla sınavın en büyük bölümüdür; her doğru 1,25 puan olduğundan toplam puanın dörtte birini, yani 25 puanı oluşturur. YÖKDİL’de okuma bölümü sınavın sonundadır (66–80. sorular): 5 paragraf × 3 soru = 15 soru ve metinler Fen, Sağlık ya da Sosyal alana özgüdür.

Paragrafların uzunluğu da büyük ölçüde tahmin edilebilir. 2018–2021 arası altı YDS kitapçığındaki ölçümümüzde paragraflar ortalama 214 sözcüktü (en kısa 154, en uzun 275). Demir’in (2019) 2013–2018 arasındaki 11 YDS’yi kapsayan çalışması da paragraf başına ortalama 207 sözcük civarında bir uzunluğa işaret eder. Konular popüler bilim ve sosyal bilimlerden seçilir: biyoloji, psikoloji, tarih, ekonomi, çevre gibi.

Ne ölçer?

Okuma soruları; metinde açıkça verilen bilgiyi bulma, paragrafın ana fikrini kavrama, yazarın açıkça söylemediği ama metinden çıkan sonucu görme ve yazarın tutumunu belirleme becerilerini ölçer. Altı kitapçıkta saydığımız 120 okuma sorusunun türlere göre dağılımı şöyledir:

Ana fikir, amaç ya da başlık soruları incelediğimiz her paragrafta setin son sorusuydu. Zamir göndermesini (“it” neyi kastediyor?) soran bir soruya ise bu kitapçıklarda rastlamadık.

YDS okuma soruları için adım adım çözüm stratejisi

1. Önce soru köklerini okuyun. Dört sorunun köklerine, seçeneklerine değil, yarım dakika ayırın. Hangi bilgiyi arayacağınızı bilerek okumak süreyi kısaltır.
2. Soruları türüne göre ayırın. Kökte bir ad, tarih, sayı ya da belirgin bir kavram varsa açık bilgi sorusudur; mainly, purpose, title geçiyorsa ana fikir; infer, imply, suggest geçiyorsa çıkarım sorusudur.
3. Paragrafı bir kez dikkatlice okuyun. Her cümlenin işlevini (iddia, örnek, karşı görüş, sonuç) aklınızda etiketleyin; however, in contrast, as a result gibi geçiş ifadelerinin altını çizin.
4. Açık bilgi sorularında kanıt cümlesini bulun. Cevabı hafızadan değil, metindeki ilgili cümleye geri dönerek verin. Doğru seçenek genellikle o cümlenin farklı sözcüklerle ifadesidir.
5. Çıkarım sorularında metnin ötesine geçmeyin. Doğru seçenek metinden zorunlu olarak çıkan sonuçtur; mantıklı görünen ama metinde dayanağı olmayan seçenekler elenir.
6. Ana fikir sorusunu en sona bırakın. Bu soru zaten setin son sorusudur; önceki üç soruyu çözerken paragrafın tamamını kavramış olursunuz.

En sık yapılan hatalar ve tuzaklar

• Metinden neredeyse aynen alınmış ama yanlış kavrama bağlanmış seçenek: Çeldiriciler metindeki bir cümleyi büyük ölçüde tekrar eder, ama onu başka bir kavrama ya da nedene bağlar. Ortak sözcükler değil, anlam ilişkisi belirleyicidir.
• Çok dar ya da çok geniş başlık: Ana fikir sorularında paragrafın yalnızca bir cümlesini kapsayan seçenek de, metnin hiç değinmediği genel bir konuyu anlatan seçenek de yanlıştır.
• Aşırı çıkarım: “Mantıken doğru olabilir” diye seçilen, ama metinde dayanağı bulunmayan seçenekler çıkarım sorularının en yaygın çeldiricisidir.
• Doğru bilgi, yanlış soru: Bazı seçenekler metinde gerçekten geçen bir bilgiyi verir, ancak sorulan soruya cevap değildir.
• Genel kültürle cevap vermek: Konuyu biliyor olsanız da cevap metne dayanmalıdır. Metinde geçmeyen bir bilgi, gerçekte doğru olsa bile cevap olamaz.

Örnek soru ve çözümü

Aşağıdaki paragraf ve soru, yds.digital tarafından ÖSYM soru biçimine uygun olarak yazılmış özgün bir örnektir; gerçek bir sınav sorusu değildir. Sınavda her paragrafa 4 soru bağlıdır; burada bir açık bilgi sorusu gösterilmiştir.

Cities are often several degrees warmer than the rural areas around them, a phenomenon known as the urban heat island effect. One major reason is that materials such as asphalt and concrete absorb large amounts of solar energy during the day and release it slowly at night. In addition, cities have fewer trees and less vegetation, which would normally cool the air by releasing water vapour. Heat produced by vehicles, factories and air conditioners raises temperatures further. The effect is not merely a matter of comfort: during heatwaves, high night-time temperatures prevent the body from recovering, which increases health risks, particularly for elderly people. To reduce the problem, some cities have begun to plant more trees and to cover roofs with plants or light-coloured materials that reflect sunlight rather than absorb it.

According to the passage, one reason why cities stay warm at night is that ----.

A) air conditioners are used less frequently after sunset
B) materials such as asphalt release the heat they absorbed during the day
C) trees and plants release water vapour that keeps heat near the ground
D) light-coloured roofs reflect sunlight back into the streets
E) elderly people are more sensitive to high temperatures

Doğru cevap: B

Kanıt cümlesi paragrafın ikinci cümlesidir: asfalt ve beton gün boyunca güneş enerjisini emer ve geceleri yavaşça geri verir. B seçeneği bu bilgiyi farklı sözcüklerle aktarır.

Süre yönetimi

Okuma bölümüne yaklaşık 60 dakika, yani 4 soruluk her paragraf setine en fazla 12 dakika ayırmanızı öneririz. Yaygın sınav planlarında okuma için 60–70 dakika ve set başına 12–14 dakika önerilir. 14 dakikayı aşan bir set, sınavın son bölümlerine ayırdığınız zamandan yer. Bir paragrafta takılırsanız setin kolay sorularını (genellikle açık bilgi soruları) çözüp kalanları işaretleyin ve bir sonraki paragrafa geçin; bir soruda 30 saniyeden uzun kararsız kalmak, setin süresini hızla tüketir. Okumaya sınavın hangi aşamasında başlayacağınızı önceden planlayın: bölüm 43. sorudan başlar, ancak bazı adaylar önce kısa soru tiplerini bitirip okumaya sonra döner. YÖKDİL’de 15 okuma sorusu için paragraf başına 9 dakika, toplam yaklaşık 45 dakika yeterlidir.

Nasıl çalışmalı?

• Her gün en az bir akademik paragraf okuyun. Popüler bilim dergileri, ansiklopedi maddeleri ve üniversite haber siteleri YDS paragraflarına benzer uzunlukta ve üslupta metinler sunar. Okuduğunuz her paragrafın ana fikrini tek cümleyle Türkçe yazın.
• Süre tutarak set çözün. 210 sözcük civarındaki bir paragrafı ve 4 sorusunu 12 dakikada bitirmeyi hedefleyin; bu süreye rahatça ulaşınca hedefi 10 dakikaya indirin.
• Soru türüne göre hata kaydı tutun. Yanlışlarınız çıkarım sorularında mı, ana fikirde mi toplanıyor? Zayıf olduğunuz türe yönelik çalışma, genel okumadan daha hızlı sonuç verir.
• Geçiş ifadelerine dikkat edin. however, in contrast, therefore gibi ifadeler yazarın yönünü gösterir; YDS bağlaçları bu açıdan okuma için de temel bilgidir.
• Kelime çalışmasını okumayla birleştirin. Bilmediğiniz sözcükleri önce bağlamdan tahmin edin, sonra doğrulayın. Kelime soruları için de en kalıcı öğrenme yolu budur.