YDS Anlam Bütünlüğünü Bozan Cümle: Alakasız Cümleyi Bulma Yöntemi

Bu soru tipi sınavda nerede?

YDS’de anlam bütünlüğünü bozan cümle soruları 76–80. sorulardır ve sınavı kapatır. YÖKDİL’de bu tip 60–65. sorulardadır (6 soru) ve paragraflar adayın alanından (Fen, Sağlık ya da Sosyal) seçilir. Her soruda cümleleri (I)–(V) olarak numaralandırılmış kısa bir paragraf verilir; seçenekler bu numaralardır ve paragrafın akışını bozan cümleyi bulmanız istenir.

YDS paragraflarının uzunluğu, 2018–2021 arası altı YDS kitapçığındaki ölçümümüze dayanır: en kısa paragraf 82, en uzun paragraf 151 sözcüktü. Bu, okuma soruları bölümündeki ortalama 214 sözcüklük paragrafların yaklaşık yarısıdır.

Ne ölçer?

Bu soru tipi, paragrafın konusunu ve odak noktasını cümle cümle izleyebilmeyi ölçer. Akışı bozan cümle genellikle konudan tamamen kopuk değildir: aynı konunun başka bir yönüne geçer, paragrafın anahtar sözcüklerini tekrar eder ya da zaman veya mantık sırasını keser. Bu yüzden “Cümlenin konuyla ilgisi var mı?” sorusu yetmez. Asıl soru şudur: “Bu cümle paragrafın bu noktadaki odağına hizmet ediyor mu?”

YDS anlam bütünlüğünü bozan cümle için adım adım çözüm stratejisi

1. İlk cümleden konuyu ve odağı belirleyin. İlk cümle çoğunlukla paragrafın konusunu ve neyi anlatacağını (neden, süreç, karşılaştırma, tarihçe) ortaya koyar.
2. Her cümleyi birkaç sözcükle özetleyin. Okurken her cümlenin yanına kısa bir not koyun: “bambu – yapı malzemesi”, “neden 1: dayanıklılık” gibi.
3. Birbirine açıkça bağlı cümleleri gruplayın. Gönderme sözcükleri (this, these, such) ve geçiş ifadeleri (moreover, for these reasons) ile birbirine bağlanan cümleler genellikle yerindedir.
4. Odak kaymasını arayın. Genelden özele geçişte, tarih sırasında ya da anlatılan varlığın değiştiği yerde akış kopuyorsa şüpheli cümle oradadır.
5. Şüpheli cümleyi çıkarıp paragrafı yeniden okuyun. Cümle çıkarıldığında paragraf daha akıcı hâle geliyorsa doğru cevabı bulmuşsunuzdur.

En sık yapılan hatalar ve tuzaklar

• Anahtar sözcük tuzağı: Akışı bozan cümle çoğu zaman paragrafın en önemli sözcüklerini tekrar eder. Ortak sözcük gördüğünüz için cümleyi “ilgili” saymayın; cümlenin ne hakkında konuştuğuna bakın.
• Odak kaymasını görmemek: Paragraf bir maddenin kullanım alanlarını anlatırken aynı maddenin başka bir canlı için önemine geçen cümle konu içinde görünür, ama odağı bozar.
• Yeni bilgi içeren cümleyi otomatik seçmek: Her paragrafta yeni bilgi veren cümleler vardır. Yeni bilgi, paragrafın amacına hizmet ettiği sürece akışı bozmaz.
• Sırayı atlamak: Zaman sırasıyla ilerleyen bir paragrafta sırayı bozan ya da başka bir döneme atlayan cümle sıkça akışı bozan cümledir.
• Sonuç cümlesini kullanmamak: For these reasons ya da As a result ile başlayan bir sonuç cümlesi, kendisinden önceki cümlelerin ne anlatması gerektiğini gösterir. Bu sonuçla uyuşmayan önceki cümle şüphelidir.

Örnek soru ve çözümü

Aşağıdaki soru, yds.digital tarafından ÖSYM soru biçimine uygun olarak yazılmış özgün bir örnektir; gerçek bir sınav sorusu değildir.

(I) Bamboo, which is actually a type of grass rather than a tree, has been used as a building material in parts of Asia for thousands of years. (II) Its popularity is largely due to its strength, as it is remarkably strong for its weight. (III) Giant pandas, which feed almost entirely on bamboo, spend a large part of each day eating. (IV) Moreover, because bamboo grows much faster than most trees, it can be harvested every few years without destroying the plant. (V) For these reasons, a growing number of architects now regard it as an environmentally friendly alternative to conventional building materials.

A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V

Doğru cevap: C

Paragrafın konusu bambunun yapı malzemesi olarak kullanılması ve bunun nedenleridir. II. cümle birinci nedeni (dayanıklılık), IV. cümle Moreover ile ikinci nedeni (hızlı büyüme ve yenilenebilirlik) verir; V. cümle For these reasons ile bu nedenleri toplar. III. cümle bamboo sözcüğünü tekrar etse de odağı pandaların beslenmesine kaydırır.

Süre yönetimi

Sınavın son 5 sorusu olan bu bölüme YDS’de yaklaşık 9 dakika, yani soru başına 1 dakika 50 saniye civarı ayırmanızı öneririz. Paragraflar ortalama 113 sözcük olduğundan her biri bir dakika civarında okunabilir; kalan süre şüpheli cümleyi çıkarıp paragrafı yeniden okumaya yeter. Sınavın sonunda zaman daralabileceği için bu hızlı çözülen soruları en sona bırakmak risklidir; bazı hazırlık kaynakları bu bölümü okuma paragraflarından önce çözmeyi önerir. Bir soruda 30 saniyeden uzun kararsız kalırsanız işaretleyip devam edin. YÖKDİL’de 6 soru için yaklaşık 11 dakika planlayın.

Nasıl çalışmalı?

• Paragraf özetleme alıştırması yapın. Okuduğunuz paragrafların her cümlesini birkaç sözcükle özetleyin; bu not tekniği sınavda akışı bozan cümleyi görmenin temelidir.
• Konu ile odak arasındaki farkı çalışın. Bir paragrafın konusu (bambu) ile odağı (bambunun yapı malzemesi olarak avantajları) arasındaki farkı görmek bu soru tipinde en belirleyici beceridir.
• Geçiş ifadelerine dikkat edin. moreover, in addition, for these reasons, however gibi ifadeler cümleler arasındaki bağı gösterir; bağı olmayan cümle şüphelidir.
• Kendi sorunuzu yazın. Kısa bir paragrafın arasına aynı konudan ama farklı odaktan bir cümle ekleyip birkaç gün sonra bulmaya çalışın. Çeldiricilerin nasıl kurulduğunu anlamanın en hızlı yolu budur.
• Paragraf tamamlama ile birlikte çalışın. İki soru tipi de cümleler arasındaki bağlantıyı izlemeye dayanır; paragraf tamamlama sorularını aynı oturumda çözmek bu beceriyi hızla geliştirir.